Wat is NARM? Het NeuroAffective Relational Model uitgelegd

Behandeling van relationeel-, hechtings- en ontwikkelingstrauma. Sommige mensen voelen al hun hele leven dat ze er niet helemaal bij kunnen zijn. In relaties, in hun werk, bij zichzelf. Ze functioneren – soms zelfs uitstekend – maar er is een hardnekkig gevoel van afstand, leegte of spanning dat maar niet verdwijnt. Niet omdat er iets fundamenteel mis met hen is, maar omdat er vroeg in hun leven iets is misgegaan in de verbinding met anderen.

NARM, het NeuroAffective Relational Model, is ontwikkeld om precies dát te behandelen. Niet door te graven in het verleden, maar door in het hier en nu te werken aan de patronen die jou tegenhouden.

Wat is NARM?

NARM staat voor NeuroAffective Relational Model en is ontwikkeld door de Amerikaanse psycholoog Dr. Laurence (Larry) Heller. Het is een innovatief therapeutisch model dat zich richt op relationeel trauma, hechtingstrauma en ontwikkelingstrauma, ook wel complex trauma genoemd.

NARM gaat ervan uit dat vroege ervaringen — in de kindertijd, soms al voor de geboorte — diepgewortelde overlevingspatronen vormen. Patronen die destijds nuttig waren, maar die later een belemmering worden in contact met jezelf en met anderen. Deze patronen zitten niet alleen in je hoofd: ze zijn opgeslagen in je zenuwstelsel, je lichaam, je manier van bewegen en ademen.

Voor wie is NARM bedoeld?

NARM is niet alleen voor mensen met een duidelijk traumatisch verleden. Het is ook zeer geschikt voor mensen die:

• zich chronisch onveilig of gespannen voelen, zonder duidelijke aanleiding
• moeite hebben met nabijheid, intimiteit of vertrouwen in relaties
• zichzelf steeds weer kwijtraken in contact met anderen
• worstelen met een negatief zelfbeeld of het gevoel er niet bij te hore
• last hebben van emotionele vlakheid, gevoelloosheid of juist overweldigende emoties
• uitgepraat zijn, maar merken dat praten alleen onvoldoende helpt
• vastlopen in patronen die ze met de ratio wel begrijpen, maar niet kunnen doorbreken

Ook bij diagnoses als CPTSS, borderline, dissociatieve klachten of chronische stress kan NARM een waardevolle aanvulling of alternatief zijn.

Hoe werkt NARM?

NARM integreert twee benaderingen die traditioneel gescheiden van elkaar worden gezien: de psychodynamische therapie (denken, betekenis geven, relaties) en de lichaamsgerichte therapie (sensaties, ademhaling, het zenuwstelsel).

Daarmee bouwt NARM voort op theoretische kaders zoals:

• De hechtingstheorie — hoe vroege banden met verzorgers de basis leggen voor later functioneren
• De objectrelatietheorie — hoe innerlijke representaties van relaties ons gedrag sturen
• Interpersoonlijke neurobiologie — hoe relaties het brein letterlijk vormgeven
• Lichaamsgerichte benaderingen — trauma dat is opgeslagen in het lichaam
• Somatische mindfulness — bewuste aandacht voor wat er in het lichaam gebeurt

Werken in het hier en nu

Een belangrijk kenmerk van NARM is dat het niet regressief werkt. Je hoeft niet terug te gaan naar pijnlijke herinneringen of deze opnieuw te beleven. In plaats daarvan werkt de therapeut met jou in het huidige moment — met wat er nu in jou en in de therapeutische relatie gebeurt.

Overlevingspatronen herkennen

Centraal in NARM staat het werken met overlevingspatronen. Dit zijn vroege, onbewuste strategischeën die je als kind ontwikkelde om je aan te passen aan een omgeving die niet volledig responsief was. Als volwassene gebruik je die patronen nog steeds — ook als ze je nu belemmeren.

NARM werkt niet vanuit het idee dat deze patronen ‘fout’ zijn. Integendeel — ze waren slim en nuttig. Maar door ze bewust te maken en te onderzoeken in de veilige therapeutische relatie, ontstaat er ruimte voor verandering.

Lichaam en psyche als één geheel

NARM gaat uit van het onlosmakelijke verband tussen psychologische thema’s en het lichaam. Spanning in je maag bij een moeilijk gesprek, je adem inhouden als je iets wilt zeggen maar het niet durft, je schouders optrekken als je je onveilig voelt — het lichaam vertelt constant wat er psychologisch speelt.

Door somatische mindfulness — bewuste aandacht voor lichamelijke sensaties — te integreren in de therapeutische relatie, kunnen vastgezette patronen op een dieper niveau worden losgemaakt.

Wat maakt NARM anders dan andere therapieën?

Er zijn meerdere therapievormen die werken met trauma. NARM onderscheidt zich op een paar specifieke punten:

• Niet regressief: Je hoeft traumatische ervaringen niet opnieuw te beleven. NARM werkt in het huidige moment.
• Niet catharsis-gericht: Grote emotionele ontladingen zijn geen doel op zich. NARM werkt met kleine, gereguleerde stappen.
• Niet pathologiserend: NARM noemt jouw patronen geen stoornissen. Ze zijn begrijpelijke aanpassingen aan moeilijke omstandigheden.
• Hulpbron-georiënteerd: Er wordt gezocht naar wat er wél werkt in jou, naar kracht en veerkracht, niet alleen naar wat er mis ging.
• Relationeel: De therapeutische relatie zelf is een therapeutisch instrument. Hoe jij je voelt in contact met de therapeut is waardevolle informatie.

De vijf kernthema’s van NARM

NARM werkt met vijf kernthema’s die elk verbonden zijn met een specifieke ontwikkelingsfase en een specifiek type behoefte dat al dan niet vervuld werd:

• 1. Verbinding — Aanwezig kunnen zijn in jezelf en in contact met anderen
• 2. Afstemming — Je behoeften kennen en weten dat ze er mogen zijn
• 3. Vertrouwen — Je kunnen overgeven en steunen op anderen
• 4. Autonomie — Je eigen wil en grenzen kunnen volgen
• 5. Liefde-seksualiteit — Hart en seksualiteit integreren, je volledig kunnen geven

Waar een van deze thema’s vroeg in het leven onvoldoende kon worden vervuld, ontstaan overlevingspatronen die het verdere leven kleuren.

Wat kun je verwachten van een NARM-traject?

Een NARM-sessie lijkt op het eerste gezicht op een gewoon gesprek. Er is geen vaste structuur of protocol. De therapeut volgt nauwkeurig wat er in het moment bij jou speelt — zowel in je woorden als in je lichaam. Kleine signalen — een verandering in ademhaling, een spanning die opkomt, iets wat je net niet durft te zeggen — worden samen onderzocht.

Dat vraagt om een therapeut met een specifieke opleiding. NARM-therapeuten zijn getraind in het gelijktijdig werken op meerdere niveaus: het verbale, het relationele, het lichamelijke en het psychodynamische.

De resultaten van NARM kunnen diep gaan: meer rust in het zenuwstelsel, meer echte verbinding in relaties, een steviger gevoel van identiteit en meer ruimte om jezelf te zijn. Niet omdat je alles hebt opgelost, maar omdat de patronen die je belemmerden lichter zijn geworden.

——

Veelgestelde vragen over NARM

Is NARM evidence-based?

NARM is ontwikkeld op basis van bestaande wetenschappelijk onderbouwde modellen, zoals de hechtingstheorie, interpersoonlijke neurobiologie en lichaamsgerichte traumabehandeling. Wetenschappelijk onderzoek specifiek naar NARM is groeiende. In de praktijk zien therapeuten en cliënten veelbelovende resultaten, met name bij complex trauma.

Verschilt NARM van EMDR of Somatic Experiencing?

EMDR richt zich specifiek op enkelvoudig trauma via oogbewegingen. Somatic Experiencing werkt primair via het lichaam en het zenuwstelsel. NARM combineert het lichaamsgerichte met het psychodynamische en relationele, en is specifiek ontwikkeld voor complex en ontwikkelingstrauma. De methoden vullen elkaar soms aan.

Wordt NARM vergoed door de zorgverzekeraar?

Dit hangt af van de therapeut en je zorgverzekering. Sommige NARM-therapeuten werken in een BIG-geregistreerde praktijk, wat vergoeding via het basispakket mogelijk maakt. Anderen werken als complementair therapeut, wat via het aanvullend pakket vergoed kan worden. Vraag altijd je therapeut en verzekeraar om de actuele mogelijkheden.

Hoe vind ik een NARM-therapeut?

Op It’s Just Therapy kun je zoeken op therapeuten die gespecialiseerd zijn in NARM en ontwikkelingstrauma. Je kunt filteren op locatie, aanpak en klachten — zodat je iemand vindt die echt bij je past.

Een NARM-therapeut vinden

Herken je jezelf in wat je hier hebt gelezen? Dan is het misschien tijd om de stap te zetten. Op It’s Just Therapy vind je therapeuten die zijn opgeleid in NARM en die werken met relationeel en ontwikkelingstrauma.

Zoek een NARM-therapeut via 

Bronnen en verder lezen

—  NARM Training Institute — What is NARM?

—  Dr. Laurence Heller — Introduction to NARM

—  NARM Europe — narmtraining.co.uk

Boeken

—  Heller, L. & LaPierre, A. (2012). Healing Developmental Trauma: How Early Trauma Affects Self-Regulation, Self-Image and the Capacity for Relationship. North Atlantic Books. (Beschikbaar in 14 talen)

—  Heller, L. & Kammer, B. (2022). The Practical Guide for Healing Developmental Trauma: Using the NeuroAffective Relational Model to Address Adverse Childhood Experiences and Resolve Complex Trauma. North Atlantic Books.

Nederlandstalig

—  NARM: een nieuwe vorm van traumatherapie (bylizet.nl)

Engelstalig overzichtsartikel

—  An Overview of NARM Therapy (thehumancondition