Ben je je diagnose of ben je gewoon jezelf? Jim van Os over mentale zorg

Wat als we bij psychische problemen iets te snel in hokjes denken? Angst. Depressie. Trauma. Dwang. Verslaving. Psychose. Een diagnose kan helpen om woorden te geven aan wat er met je gebeurt. Maar wat gebeurt er als we iemand daarna vooral door die diagnose gaan bekijken?

Dat is een vraag die psychiater en hoogleraar Jim van Os al jaren stelt. Hij is een uitgesproken criticus van hoe de geestelijke gezondheidszorg traditioneel is ingericht. Niet omdat hij tegen psychiatrie of goede hulp is – integendeel – maar omdat hij vindt dat we soms vergeten dat er achter iedere diagnose een mens zit. Met een eigen verhaal, een eigen omgeving, een eigen geschiedenis. Op zondag 30 augustus is Van Os de allerlaatste gast van VPRO Zomergasten. In gesprek met Janine Abbring gaat hij onder meer in op hoe we naar psychisch lijden kijken, en wat we missen als we dat alleen door de bril van wetenschap en diagnostiek doen.

‘Met mijn fragmentkeuzes wil ik laten zien wat film wél kan laten zien als het over waanzin gaat, wat je met pure wetenschap misloopt. Ik denk bijvoorbeeld aan een film die de verbijstering toont van iemand die zijn eigen realiteit probeert over te brengen, maar stuit op ongeloof van de buitenwereld: de ervaring van de persoon die wij vervolgens ‘ziek’ of ‘psychotisch’ noemen. Zo is er ook een cultfilm uit de jaren 70 die bewustzijnsverruimende ervaringen door psychedelica tastbaar maakt. Zo’n film illustreert prachtig hoe we het bewustzijn beter kunnen begrijpen en dichter bij onze eigen ervaring kunnen komen.’ – Jim van Os

Niet iedereen heeft hetzelfde nodig

Van Os stelt onder meer ter discussie dat psychische problemen vooral bestaan uit losse stoornissen, elk met hun eigen protocol. Want natuurlijk: angst is echt. Een depressie kan je volledig overnemen. Trauma kan diep ingrijpen. Een psychose kan een wereld op zijn kop zetten. Maar mensen zijn geen verzameling diagnoses. De één heeft baat bij cognitieve gedragstherapie. De ander bij lichaamsgericht werk. Weer iemand anders heeft vooral behoefte aan een goede psychotherapeut, een coach, een lotgenotengroep – of gewoon een plek waar eindelijk eens rustig naar je geluisterd wordt. En soms heb je verschillende dingen tegelijk nodig. Precies dáárom geloven wij bij It’s Just Therapy niet in één therapievorm die voor iedereen werkt.

Van klacht naar mens

Als je ergens mee zit, begin je vaak met een zoekterm. Ik heb angst. Ik ben opgebrand. Ik heb trauma. Mijn relatie loopt vast. Ik voel me somber. Ik weet gewoon niet meer hoe ik verder moet. Maar achter zo’n zoekterm zit altijd een verhaal. Daarom kijken wij niet alleen naar wát iemand heeft, maar ook naar wíé iemand is en wat diegene nodig heeft. Welke therapeut past bij jou? Welke manier van werken voelt veilig? Wil je praten, juist met je lichaam werken, patronen onderzoeken, mindfulness leren, traumawerk doen of op een heel andere manier aan jezelf werken? Er is niet één goede route. Er is jouw route.

Reguliere én complementaire therapie

Dat betekent niet dat je moet kiezen tussen ‘reguliere zorg’ en alles daarbuiten. Bij It’s Just Therapy geloven we juist in ruimte voor verschillende vormen van professionele begeleiding. Op ons platform vind je therapeuten met uiteenlopende achtergronden en specialisaties: van psychotherapie, EMDR en psychologie tot lichaamsgerichte therapie, mindfulness, (sjamanistische) healing, brainspotting en andere complementaire vormen. Al onze professionals zijn aangesloten bij een beroepsvereniging en/of een onafhankelijk klachtenorgaan.

Het uitgangspunt is simpel: niet jij moet passen bij de therapie, omdat dat toevallig het protocol is. De hulp moet passen bij jou. En misschien is dát wel de belangrijkste vraag We hoeven niet alle diagnoses af te schaffen maar goede mentale zorg begint wel met een simpele vraag: wat gebeurt er eigenlijk met jou?

Niet alleen: wat heb je? Maar ook: wat heb je meegemaakt? Waar loop je tegenaan? Wat helpt jou? Wat heb je nodig? En bij wie voelt het veilig genoeg om dat uit te zoeken?

Daar staat It’s Just Therapy voor. Want soms heb je een diagnose nodig. Soms een behandeling. Soms een goed gesprek. Soms iemand die naast je blijft staan terwijl je zelf nog niet weet wat er aan de hand is. En soms heb je gewoon even hulp nodig om weer verder te kunnen. Je hoeft het niet allemaal alleen te doen. Bekijk onze therapeuten en vind jouw match

Benieuwd naar de visie van Jim van Os? Hij is zondag 30 augustus de laatste gast in de allerlaatste aflevering van VPRO Zomergasten, om 20.20 uur op NPO 2. Terugkijken kan via NPO Start.